Aðsend grein:
Hér á landi er ójöfnuður í lýðheilsu vandamál sem og annars staðar í Evrópu. Því lægri sem félags- og efnahagsleg staða fólks er, því verri er heilsa þeirra og líðan að meðaltali. Helstu ástæður þessa eru menntun, tekjur, atvinnuöryggi, búseta og lífsstíll en einnig uppruni fólks, aldur og kyn.
Á Íslandi erum við með sterkt almannatryggingakerfi og almennt gott aðgengi að heilbrigðisþjónustu en samt helst þessi ójöfnuður og jafnvel eykst eins og kemur fram í skýrslum Embættis landlæknis.
Hvað getur sveitarfélag gert til þess að bregðast við þessari þróun?
Flest sveitarfélög taka þátt í verkefninu Heilsueflandi samfélag sem hefur það að markmiði að gera heilsu og vellíðan að leiðarljósi í allri stefnumótun (skólar, vinnustaðir, skipulag, þjónusta). Þar er reynt að draga úr ójöfnuði með almennum aðgerðum samfara markvissum aðgerðum fyrir viðkvæma hópa.
Sum sveitarfélög hafa markað sér lýðheilsustefnu eins og Reykjavík þar sem sjónum er beint að hverju hverfi borgarinnar til að efla þar andlega heilsu, auka á hreyfingu, bæta næringu og efla félagslega þátttöku.
Heilsueflandi skólar og leikskólar, frístundastyrkur, skólamötuneyti og aukin hreyfing eru liður í að efla ungmennin óháð félagslegri stöðu þeirra.
Í skipulagi umhverfis er unnið á móti ójöfnuði með göngu- og hjólreiðastígum sem tengja hverfi við græn svæði, aukið aðgengi að íþróttaaðstöðu og fjölbreyttu umhverfi.
Til þess að greina hvar þörfin er mest og meta árangur aðgerða geta sveitarfélög stuðst við lýðheilsuvísa Embættis landlæknis þar sem m.a. kemur fram breyting á andlegri líðan íbúa milli ára.
Hverjar eru helstu áskoranirnar?
Bestur árangur gefst þegar aðgerðir eru bæði almennar og sniðnar að þeim sem standa höllum fæti í samfélaginu. Það þarf að vera betra samræmi milli aðgerða sveitarfélaga, betri gagnasöfnun frá öllum sveitarfélögum og sterkari tenging við félagslegar og efnahagslegar stefnur þeirra (tekjustuðningur, húsnæði, menntun).
Okkar sýn
Íbúahreyfingin telur mikilvægt að sveitarfélagið vinni markvisst gegn ójöfnuði í lýðheilsu. Þótt við höfum gott almannakerfi á Íslandi þá er þekkt að heilsa og líðan fólks sé misjöfn eftir félagslegri og efnahagslegri stöðu.
Við viljum því styðja við og efla þá vinnu sem þegar er í gangi, meðal annars í gegnum verkefnið Heilsueflandi samfélag. Við viljum stuðla að því að heilsa og vellíðan sé útgangspunktur í flestum ákvarðanatökum sveitarfélagsins – bæði með almennum aðgerðum sem gagnast öllum og markvissum stuðningsaðgerðum fyrir þá sem þurfa meira.
Sérstaklega viljum við leggja áherslu á:
- Góð tækifæri til hreyfingar og útivistar fyrir alla aldurshópa.
- Sterka heilsueflandi stefnu í skólum og leikskólum.
- Aukið aðgengi að grænum svæðum og hreyfingaraðstöðu.
- Betri upplýsingar og notkun lýðheilsuvísa til að sjá hvar þörfin er mest.
- Samvinnu á milli lýðheilsu-, félags- og menntamála í sveitarfélaginu.
Markmiðið er einfaldlega að allir íbúar Hvalfjarðarsveitar hafi sem bestan möguleika á góðri heilsu og vellíðan, óháð bakgrunni eða efnahagslegri stöðu.
Þóra Margrét Júlíusdóttir:
Höfundur skipar 1. sæti Íbúahreyfingarinnar í Hvalfjarðarsveit.
